

Diş hekimi koltuğundan kalktığımız o ilk anı hepimiz biliriz. Ağzımızda garip bir uyuşukluk, dilimizde yabancı bir tat ve içimizde “oh be, bitti sonunda” ferahlığı… Ancak klinikten çıkıp eve doğru yol almaya başladığımızda, asıl macera o zaman başlıyor. Kafamızda deli sorular dönüp duruyor. Acaba yemek yiyebilir miyiz? O çok sevdiğimiz kahveyi ne zaman içeceğiz? Yoksa bu akşamki planları iptal mi etmeliyiz? Genellikle o stres anında hekime sormayı unuttuğumuz, kapıdan çıktıktan sonra aklımıza dank eden o meşhur soruları bir araya getiriyoruz. Panik yapmaya gerek yok, çünkü yalnız değilsiniz.
Bu yazıda, dolgu tedavisi sonrası hemen hemen herkesin aklını kurcalayan, internette sürekli aranan o 10 kritik soruyu, en samimi ve anlaşılır haliyle yanıtlıyoruz.
Eve vardınız, karnınız da hafiften zil çalmaya başladı. Ama korkuyorsunuz, çünkü o yeni yapılan dolguya zarar vermek istemiyoruz. İşte tam bu noktada, mutfakla olan ilişkimizi yeniden gözden geçirmemiz gerekiyor. En temel ihtiyaçlardan başlayalım.
Mideniz gurulduyor ve aklınızdaki tek soru: Dolgudan sonra yemek yenir mi? Bu sorunun cevabı aslında biraz da yapılan dolgunun türüne ve anestezinin etkisine bağlı olarak değişiyor. Eğer yeni nesil ışınlı (kompozit) dolgu yapıldıysa, dolgu malzemesi klinikten çıkmadan sertleşmiş oluyor. Ancak, asıl tehlike dolguda değil, uyuşuk olan yanağınızda ve dilinizde saklı. Uyuşukluk geçmeden yemek yemek, farkında olmadan dilinizi veya yanağınızı ısırmanıza, ciddi yaralar açmanıza neden olabiliyor. Bu yüzden hekimler genellikle uyuşukluk geçene kadar katı gıdalardan uzak durulmasını öneriyor. Yani, uyuşukluk hissi tamamen kaybolana kadar dolgudan sonra yemek yenir mi sorusuna “biraz sabır” cevabını veriyoruz. Uyuşukluk geçtikten sonra ise, ilk günlerde çok sert ve kabuklu yiyeceklerden kaçınarak, o tarafı biraz nazlayarak yemek yemek en doğrusu oluyor. Kısacası, dolgudan sonra yemek yenir mi derseniz; evet yenir ama hisleriniz geri geldiğinde ve nazikçe davranarak.

En temel ihtiyacımız olan su… Peki, işlemden hemen sonra dolgudan sonra su içilir mi? Neyse ki bu konuda katı yasaklar yok. Hatta ağız içindeki o ilaç tadını temizlemek ve ferahlamak için su içmek oldukça iyi geliyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken minik bir detay var: Su ne çok sıcak ne de buz gibi olmalı. Oda sıcaklığında bir su, dişinizde hassasiyet yaratmadan sizi rahatlatacaktır. Yani gönül rahatlığıyla söyleyebiliriz ki, dolgudan sonra su içilir mi sorusunun cevabı kocaman bir evet. Sadece pipet kullanmamaya özen göstermek gerekebilir, çünkü oluşan vakum etkisi bazen hassasiyeti tetikleyebiliyor. Sonuç olarak, susuz kalmanıza hiç gerek yok, dolgudan sonra su içilir mi endişesini bir kenara bırakıp ılık suyunuzdan yudumlayabilirsiniz.
Yemeği hallettik, suyu içtik. Peki ya keyiflerimiz? Türk insanı olarak çaysız, kahvesiz yapamıyoruz, bunu biliyoruz. Ya da akşam arkadaşlarla bir şeyler içmek istiyoruz. İşte kafaların en çok karıştığı o gri alanlar.
Tavşan kanı bir çay hayali kurarken durup düşünüyoruz: Dolgudan sonra çay içilir mi? Çay, sıcak tüketilen bir içecek olduğu için dolgu sonrası oluşan termal hassasiyeti tetikleyebiliyor. Diş, işlem gördüğü için sıcağa ve soğuğa karşı bir süre aşırı tepki verebiliyor. Bu yüzden, uyuşukluk geçene kadar sıcak çaydan uzak durmakta fayda var; çünkü hissetmeden ağzınızı yakabilirsiniz. Ayrıca çay, güçlü bir boyayıcıdır. Özellikle ön dişlere yapılan estetik dolgularda, ilk 24 saat renklenmeye karşı dikkatli olmak gerekiyor. Yine de “ben ılıtıp içerim” diyorsanız, dolgudan sonra çay içilir mi sorusuna, dikkatli olmak şartıyla yeşil ışık yakılabilir. Ama unutmayalım, aşırı sıcak her zaman riskli. Özetle, dolgudan sonra çay içilir mi diye merak edenler, çaylarını biraz ılıtarak ve mümkünse ilk günlerde açık içerek bu keyiften mahrum kalmayabilirler.

Sabah ayılamayanların ya da kahve molası sevenlerin aklındaki o kritik soru: Dolgudan sonra kahve içilir mi? Tıpkı çayda olduğu gibi, kahvede de sıcaklık ve renk faktörü devreye giriyor. Eğer anestezi hala etkisindeyse, sıcak kahve içmek ağız dokusunda ciddi yanıklara yol açabiliyor ve siz bunu o an hissetmiyorsunuz bile. Bu yüzden uyuşukluğun geçmesini beklemek şart. Peki uyuşukluk geçti, şimdi dolgudan sonra kahve içilir mi? Evet, içilebilir ancak yine de çok sıcak olmamasına ve dolgunun yeni olduğu ilk 24 saatte renklenmeye sebep olabileceğine dikkat etmek gerekiyor. Kahve tutkunları için bu bekleme süresi zor olsa da, diş sağlığı için dolgudan sonra kahve içilir mi sorusunu, “ılık ve az miktarda” şeklinde yanıtlamak en güvenli yol oluyor.
Akşam bir planınız var ya da günün yorgunluğunu atmak istiyorsunuz. Peki, diş dolgusundan sonra alkol alınır mı? Bu konu biraz hassas. Eğer işlem sırasında sadece dolgu yapıldıysa ve herhangi bir antibiyotik ya da güçlü bir ağrı kesici kullanmanız gerekmiyorsa, alkol alımı genellikle yasaklanmıyor. Ancak alkolün kan sulandırıcı etkisi olduğunu ve diş etlerinde hassasiyet varsa kanamayı artırabileceğini unutmamak lazım. Ayrıca, alkollü içeceklerin çoğu asidiktir veya çok soğuk tüketilir; bu da yeni işlem görmüş dişte sızlamalara yol açabilir. Bu yüzden hekimler genellikle ilk gün alkol tüketimini sınırlamayı öneriyor. Yani diş dolgusundan sonra alkol alınır mı sorusuna, “ilaç kullanmıyorsanız evet ama dikkatli olun” diyoruz. Ertesi gün daha rahat bir şekilde tüketebilirsiniz. Yine de, diş dolgusundan sonra alkol alınır mı diye tereddüt ediyorsanız, bir gece sabretmek iyileşme sürecini hızlandıracaktır.
İşin en can sıkıcı kısmı belki de o hissizlik ve sonrasında gelen sızlamalar. İnsan kendini savunmasız hissediyor ve bu sürecin ne zaman normale döneceğini bilmek istiyor.
Aynaya bakıyorsunuz, dudağınızın bir tarafı aşağı sarkmış, konuştuğunuzda kelimeler yuvarlanıyor. İster istemez dolgudan sonra uyuşukluk ne zaman geçer diye saati kontrol etmeye başlıyorsunuz. Kullanılan anestezinin türüne, dozuna ve kişinin metabolizmasına göre bu süre değişiyor. Genellikle üst çene uyuşuklukları 1-2 saatte açılırken, alt çenede bu süre 3-4 saati bulabiliyor. Bazen bu hissin tamamen kaybolması 5-6 saate kadar uzayabiliyor. Bu süre zarfında sabırlı olmak ve dudakları ısırmamak çok önemli. Çoğu hasta dolgudan sonra uyuşukluk ne zaman geçer endişesine kapılsa da, bu geçici bir durumdur. Hızlı geçmesi için bol su içmek ve hareket etmek metabolizmayı hızlandırarak yardımcı olabilir. Kısacası, dolgudan sonra uyuşukluk ne zaman geçer sorusunun net bir saati olmasa da, akşam yemeğine kadar genellikle eski halinize dönmüş oluyorsunuz.

Uyuşukluk geçti ama bu sefer de dişte bir sızı başladı. İnsan panikliyor; “Acaba bir şeyler ters mi gitti, dolgudan sonra ağrı normal mi?” diye düşünüyor. Aslında diş, canlı bir doku ve üzerine yapılan her işlem bir nevi ameliyat sayılıyor. Dişin sinirlerine yakın çalışıldığında veya derin çürüklerde, işlem sonrası hassasiyet ve hafif ağrı olması oldukça beklenen bir durum. Yani ilk birkaç gün, özellikle soğuk ve baskıda hissettiğiniz o sızlama için dolgudan sonra ağrı normal mi sorusuna “evet, normaldir” cevabını veriyoruz. Diş kendini iyileştirmeye ve yeni dolguya alışmaya çalışıyor. Ancak bu ağrı dayanılmaz boyutlardaysa ve gece uykudan uyandırıyorsa, işte o zaman durum farklı olabilir. Ama genel olarak, hafif ve orta şiddetteki sızlamalar için dolgudan sonra ağrı normal mi endişesine kapılmanıza gerek yok, bu sürecin bir parçası.
Peki bu çile ne kadar sürecek? Dolgudan sonra ağrı ne kadar sürer sorusu, sabırsızlıkla cevabı beklenen bir diğer konu. Normal şartlarda, dolgu sonrası hassasiyetin 2-3 hafta içinde azalarak tamamen kaybolması bekleniyor. İlk günlerde daha yoğun olan bu his, günden güne hafiflemelidir. Eğer ağrı azalmıyor, aksine artıyorsa veya zonklama şekline dönüşüyorsa, tekrar hekime görünmekte fayda var. Ancak standart bir dolgu işleminde dolgudan sonra ağrı ne kadar sürer derseniz, genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişen bir adaptasyon süreci olduğunu söyleyebiliriz. Her bünye ve her diş farklı tepki veriyor. Bu yüzden dolgudan sonra ağrı ne kadar sürer sorusunun cevabı biraz da sizin dişinizin iyileşme hızına bağlı.
Uyuşukluk geçmeye başladığında o inceden gelen sızıyı hissettiğinizde, eliniz ilaç kutusuna gidiyor olabilir. Dolgudan sonra ağrı kesici içilir mi? Kesinlikle evet. Hatta çoğu diş hekimi, uyuşukluk tam olarak geçmeden, yani ağrı henüz başlamadan hafif bir ağrı kesici almanızı öneriyor. Bu, ağrının pik yapmasını engelliyor ve konforlu bir akşam geçirmenizi sağlıyor. Ancak kan sulandırıcı etkisi çok yüksek olan (aspirin gibi) ilaçlardan ziyade, hekiminizin önerdiği veya evde bulunan parasetamol türevi ağrı kesiciler daha güvenli oluyor. Yani ağrı çekmenize hiç gerek yok, dolgudan sonra ağrı kesici içilir mi diye düşünmeyin, ihtiyacınız varsa alın. Rahat bir uyku uyumak iyileşme sürecine de katkı sağlar. Sonuç olarak, dolgudan sonra ağrı kesici içilir mi sorusunun cevabı, konforunuz için olumludur.
Geldik belki de en teknik ama en çok rahatsız eden konuya. Dolgu yapıldı, her şey bitti ama dişlerinizi kapattığınızda o diş diğerlerinden önce değiyor gibi mi geliyor?
Halk arasında en yaygın yanlış inanışlardan biri de budur. “Alışırım zamanla” denir. Peki, gerçekten yüksek diş dolgusu zamanla oturur mu? Maalesef hayır, dolgu malzemesi (özellikle kompozit veya porselen) zamanla aşınıp “oturacak” bir malzeme değildir. Eğer dişe yükseklik yapılmışsa, o yükseklik çene ekleminize ve dişin köküne sürekli travma uygular. Bu da ağrının geçmemesine, hatta artmasına neden olur. Hasta genellikle yüksek diş dolgusu zamanla oturur mu diye beklerken, aslında dişine zarar veriyor olabilir. O fazlalık, ayakkabının içindeki taş gibidir; yürüdükçe (çiğnedikçe) vurur. Bu yüzden eğer yükseklik hissediyorsanız, “zamanla geçer” demeyin, hekiminize gidip o minik düzeltmeyi yaptırın. Kısacası, yüksek diş dolgusu zamanla oturur mu sorusunun cevabı koca bir hayırdır; oturmaz, oturtulması gerekir.

