Kötü Ağız Alışkanlıkları Nelerdir?
Bu davranışlar, ağız ve çene bölgesindeki dokulara tekrar tekrar zarar veren, çoğu zaman bilinçsizce yapılan davranışlardır. Bir davranışın "zararlı" hâle gelmesindeki en kritik faktör süredir: Bir çocuk günde yaklaşık 4-6 saat boyunca alışkanlığını tekrarlarsa, dişlerde ve çenede kalıcı bozukluklar (maloklüzyon) oluşmaya başlar.
En sık karşılaşılan dişlere zarar veren alışkanlıklar şunlardır:
- Diş sıkma ve diş gıcırdatma (bruksizm)
- Tırnak yeme
- Parmak emme
- Dudak ısırma ve yanak içi çiğneme
- Dil itme
- Ağızdan nefes alma
- Buz, kalem, kürdan gibi sert cisimleri çiğneme
- Dişleri araç gibi kullanma (paket açma, düğüm çözme)
Dişlere Zarar Veren Alışkanlıklar ve Etkileri
Her alışkanlığın diş ve çene üzerindeki etkisi farklıdır. Bu nedenle doğru tedavi için önce sorunu tanımak gerekir.
Diş Sıkma ve Diş Gıcırdatma (Bruksizm)
İnsanlar genellikle stresli anlarda veya uyurken dişlerini sıkar. Diş sıkma (bruksizm) olarak adlandırılan bu durum diş minesini aşındırır, dişlerde çatlaklara, çene ekleminde ağrıya ve baş ağrısına yol açabilir. Gece uykuda gerçekleştiği için kişi çoğunlukla farkında bile olmaz.
Etkileri: mine aşınması, dişlerde çatlak, çene eklemi (TME) ağrısı, sabah baş ağrısı, dişlerde hassasiyet.
Tırnak Yeme Alışkanlığı
Tırnak yeme alışkanlığı, günümüzde en yaygın davranışlardan biridir ve genellikle stres, kaygı veya can sıkıntısıyla tetiklenir. Sürekli baskı, ön dişlerin aşınmasına, çatlamasına ve zamanla çapraşıklığa neden olur. Ayrıca ağza sürekli bakteri taşıdığı için diş eti problemlerini de artırır. Uzun vadede tırnak yeme dişlere zararı yalnızca dişlerle sınırlı kalmaz; çene kaslarında aşırı yüklenmeye de yol açar.
Parmak Emme
Parmak emme, bebeklik döneminde normal kabul edilir. Ancak 4-5 yaşından sonra devam ederse, başparmağın sürekli baskısı üst ön dişleri öne iter, açık kapanışa ve damak yapısında (ağzın çatısında) deformasyona neden olur. Bu nedenle çocuklarda parmak emme nasıl bırakılır sorusu, pedodonti pratiğinin en önemli konularından biridir ve erken müdahale gerektirir.
Dudak Isırma ve Yanak İçi Çiğneme
Dudak ısırma, çoğunlukla otomatik olarak yapılan, beden odaklı tekrarlayıcı bir davranıştır (BFRB). Alt dudağın ısırılması ön dişlere anormal kuvvet uygular ve zamanla kapanış bozukluğuna katkıda bulunabilir. Yanak içi çiğneme ise yumuşak dokuda tahriş ve yaralara yol açar.
Ağızdan Nefes Alma
Ağızdan nefes alma, özellikle çocuklarda çene gelişimini olumsuz etkiler. Sürekli açık kalan ağız, üst çenenin darlaşmasına, ön dişlerde açık kapanışa ve yüz gelişiminde değişikliklere zemin hazırlar. Genellikle geniz eti, alerji veya burun tıkanıklığı gibi altta yatan bir nedene bağlıdır.
Dil İtme
Dil itme, dilin yutkunma sırasında dişlerin arasına doğru itilmesiyle oluşur ve ön açık kapanışın önemli nedenlerinden biridir. Tedavisinde dil egzersizleri ve dil tutucu apareyler kullanılır.
Buz ve Sert Cisim Çiğneme
Buz yemek zararsız görünse de dişler buzu kırmak için tasarlanmamıştır; bu alışkanlık mine hasarına, çatlaklara ve soğuk hassasiyetine yol açar. Aynı şekilde kalem, kürdan gibi cisimlerin çiğnenmesi diş kırıklarına neden olabilir.
